Tên miền, hosting, theme, plugin là gì? Giải thích dễ hiểu cho người mới làm website
Làm website cho khách nhiều năm, câu mình nghe nhiều nhất là: “Anh ơi, em chỉ cần một cái web bán hàng thôi, sao còn phải mua tên miền, hosting, rồi theme, plugin gì nữa?” Hỏi vậy là hoàn toàn bình thường. Mấy từ này nghe như tiếng nước ngoài, mà báo giá nào cũng có. Nên bài này mình giải thích từng thứ bằng ngôn ngữ đời thường, để bạn biết mình đang trả tiền cho cái gì.
Cứ hình dung website như một cửa hàng
Mở cửa hàng ngoài đời, bạn cần một địa chỉ để khách tìm đến, một mặt bằng để đặt hàng hóa, phần trang trí cho đẹp, và các tiện ích như máy quẹt thẻ, camera. Website cũng y như vậy, chỉ khác là mọi thứ nằm trên mạng.
Tên miền (domain): địa chỉ cửa hàng
Tên miền là chuỗi chữ khách gõ vào trình duyệt, ví dụ azweb.website. Nó giống số nhà, tên đường, để khách tìm đúng chỗ của bạn. Tên miền có đuôi khác nhau (.com, .vn, .website…), và bạn chỉ thuê nó theo năm, hết hạn mà quên gia hạn thì người khác có thể mua mất. Mua xong, bạn còn phải trỏ nó về đúng nơi chứa website, việc này gọi là cấu hình DNS, mình có viết riêng một bài hướng dẫn cấu hình DNS tên miền cho bạn tham khảo.

Hosting: mặt bằng chứa website
Hosting là chiếc máy chủ luôn bật, nơi lưu toàn bộ hình ảnh, bài viết, dữ liệu website của bạn. Khách vào tên miền, tên miền dẫn tới hosting, hosting trả trang web về. Hosting yếu thì web chạy chậm, hay sập, còn hosting tốt thì khách vào mượt hơn. Với website giới thiệu hoặc bán hàng quy mô nhỏ, một gói hosting phổ thông là đủ. Bạn có thể đọc thêm bài chọn hosting cho website WordPress nếu đang phân vân.
WordPress: bộ khung để quản lý website
Có địa chỉ và mặt bằng rồi, bạn cần một hệ thống để đăng bài, thêm sản phẩm, sửa nội dung mà không phải biết lập trình. WordPress là hệ thống phổ biến nhất hiện nay cho việc đó. Bạn đăng nhập vào trang quản trị, gõ chữ, chèn ảnh như soạn văn bản. Phần lớn website mình thiết kế đều dùng WordPress vì dễ quản lý, dễ mở rộng và có sẵn rất nhiều giao diện, tiện ích.
Giao diện web và theme: cách trang trí cửa hàng
Giao diện web là thứ khách nhìn thấy: màu sắc, bố cục, kiểu chữ, vị trí nút bấm. Trong WordPress, một bộ giao diện đóng gói sẵn gọi là theme. Có hai hướng:
- Dùng theme có sẵn: chọn một mẫu đẹp, cài lên hosting, thay chữ và ảnh của bạn. Nhanh, chi phí thấp, hợp với doanh nghiệp nhỏ. Bạn có thể xem kho mẫu website theo ngành của AZWEB, từ luật, kế toán, nha khoa đến mẫu website bán hàng.
- Thiết kế theo yêu cầu: giao diện và tính năng làm riêng theo ý bạn. Tốn thời gian và chi phí hơn nhưng tùy biến thoải mái. Bạn xem thêm ở trang thiết kế web theo yêu cầu.
Mình có một bài so sánh chi tiết hai hướng này, bạn đọc bài nên mua theme có sẵn hay thiết kế riêng để chọn cho đúng.
Plugin: các tiện ích gắn thêm
Nếu theme là phần trang trí thì plugin là mấy món tiện ích gắn thêm vào cửa hàng. Cần form liên hệ, cần thanh toán chuyển khoản bằng mã QR, cần nút gọi điện, cần tăng tốc, cần bảo mật… mỗi việc là một plugin. Bạn có thể xem các plugin WordPress bên mình, ví dụ nhóm plugin bảo hành điện tử cho website dịch vụ ô tô.
Nhưng có một điều mình hay dặn khách: plugin không phải cài càng nhiều càng tốt. Mỗi plugin làm website nặng thêm một chút, và cài nhiều thứ lung tung rất dễ xung đột, dẫn tới lỗi trắng trang. Chỉ cài cái thật sự cần. Theo chính sách của AZWEB, trường hợp bạn tự thêm plugin hoặc chèn code rồi phát sinh lỗi thì phần xử lý sẽ tính phí riêng, nên có nhu cầu gì cứ báo trước cho bên mình.
Chứng chỉ SSL: cái ổ khóa nhỏ trên thanh địa chỉ
Bạn sẽ thấy website có ổ khóa và chữ https. Đó là chứng chỉ SSL, giúp dữ liệu khách nhập (số điện thoại, đơn hàng) được mã hóa khi gửi đi. Website bán hàng gần như bắt buộc phải có, và Google cũng ưu tiên website có SSL. Phần lớn hosting hiện nay cấp sẵn.
Bảng tóm tắt nhanh
| Thuật ngữ | Ví dụ ngoài đời | Có phải gia hạn không? |
|---|---|---|
| Tên miền | Địa chỉ cửa hàng | Có, gia hạn hàng năm |
| Hosting | Mặt bằng, kho chứa hàng | Có, theo tháng hoặc năm tùy gói |
| WordPress | Hệ thống quản lý cửa hàng | Không, miễn phí |
| Theme | Cách trang trí cửa hàng | Thường mua một lần, tùy nhà cung cấp |
| Plugin | Tiện ích gắn thêm | Có bản miễn phí, bản trả phí có thể cần gia hạn |
| SSL | Giấy chứng nhận an toàn | Thường được cấp kèm hosting |
Khoản nào trả một lần, khoản nào trả hàng năm?
Đây là chỗ khách hay bị bất ngờ. Tên miền và hosting là chi phí gia hạn hàng năm. Theme và plugin có bản quyền thường mua một lần, nhưng nếu muốn nhận cập nhật và hỗ trợ lâu dài thì có thể phải gia hạn. Phí thiết kế thì tính theo dự án, ở AZWEB đã gồm hỗ trợ kỹ thuật 1 năm đầu. Bạn nên hỏi rõ từng khoản trước khi chốt để sau này khỏi lúng túng.
Sao lưu (backup): bảo hiểm của website
Ít khách hỏi tới chuyện này lúc làm web, nhưng đến khi gặp sự cố thì ai cũng cần. Sao lưu là một bản chép toàn bộ dữ liệu website (bài viết, ảnh, sản phẩm, cài đặt) để khi bị hack, lỗi sau cập nhật hay lỡ tay xóa nhầm, bạn khôi phục lại được. Nên sao lưu định kỳ và để thêm một bản ở nơi khác ngoài hosting, ví dụ Google Drive, đề phòng chính hosting gặp sự cố. Bạn có thể tham khảo nhóm plugin tốc độ và bảo mật hoặc bài checklist bảo trì website WordPress.
Những hiểu lầm mình hay gặp ở khách
- “Mua tên miền xong là có website.” Chưa. Lúc này bạn mới có cái địa chỉ, còn mặt bằng và hàng hóa thì chưa có gì.
- “Theme đẹp thì website chạy nhanh.” Không hẳn. Tốc độ phụ thuộc vào hosting, dung lượng ảnh, số lượng plugin và cách theme được viết.
- “Hosting nào cũng như nhau.” Mỗi gói một cấu hình, một đường truyền, một mức hỗ trợ. Website bán hàng cần cấu hình tốt hơn website giới thiệu.
- “Plugin hay theme bản lậu tải về cho đỡ tốn.” Bản lậu thường chứa mã độc, không được cập nhật và dễ làm mất cả website. Nên dùng bản miễn phí chính chủ hoặc mua bản quyền.
- “Làm xong là xong.” Website cần cập nhật, sao lưu, kiểm tra định kỳ, giống như cửa hàng phải dọn dẹp, sửa chữa thường xuyên.
Nên bắt đầu theo thứ tự nào?
- Chọn và mua tên miền.
- Thuê hosting phù hợp, trỏ tên miền về hosting.
- Cài WordPress.
- Chọn theme có sẵn hoặc đặt thiết kế riêng.
- Cài những plugin thật sự cần.
- Đăng nội dung, ảnh, sản phẩm.

Hỏi đáp nhanh
Có tên miền mà chưa có hosting thì dùng được không?
Chưa. Tên miền chỉ là địa chỉ, bạn cần trỏ nó về hosting (hoặc một dịch vụ khác) thì mới hiển thị được nội dung website.
Tên miền và hosting có bắt buộc mua cùng một nơi không?
Không. Bạn có thể mua riêng ở hai nơi, chỉ cần cấu hình DNS để tên miền trỏ đúng về hosting.
Đổi theme sau này có mất nội dung không?
Bài viết, sản phẩm, hình ảnh thường vẫn còn. Nhưng bố cục và một số phần tùy chỉnh gắn với theme cũ có thể bị mất hoặc lệch. Nên sao lưu và thử trước khi đổi, hoặc nhờ AZWEB hỗ trợ.
Plugin miễn phí và trả phí khác nhau thế nào?
Bản miễn phí thường đủ tính năng cơ bản. Bản trả phí có thêm tính năng nâng cao, cập nhật và hỗ trợ từ nhà phát triển. Hãy chọn theo nhu cầu thật, đừng mua vì thấy nhiều tính năng.
Website làm xong là của tôi hay của bên thiết kế?
Bạn nên đăng ký tên miền và hosting đứng tên mình. Với website thiết kế tại AZWEB, sau khi thanh toán bạn nhận source code qua email hoặc Google Drive.
Nghe thì nhiều thứ, nhưng nếu bạn không rành kỹ thuật thì không cần tự làm hết. Bạn chỉ cần biết mình cần gì, phần còn lại AZWEB lo từ cài đặt đến hướng dẫn sử dụng. Có thắc mắc cứ liên hệ AZWEB để được tư vấn.
